Tworzenie japońskich form ta, te i tari




tworzenie japońskich form ta, te i tari - japonia-info.pl

Tworzenie japońskich form ta, te i tari nie jest szczególnie skomplikowane, choć – jak na japoński – zaskakująco nieregularne. Nieregularność ta jest jednak pozorna i wynika z upodobnień głosek.

Ogólnie, cały proces nie jest bardzo trudny i, co najważniejsze, jeśli zapamiętacie sposób tworzenia jednej z tych form, automatycznie będziecie umieli utworzyć  pozostałe.

Jak wiadomo, formy „t” tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego morfemu do formy koneksywnej czasownika (連用形 ; ren’yōkei). W czasownikach ichidan (samogłoskowych) to rdzeń pozostający po odrzuceniu końcówki „ru” a w czasownikach godan (spółgłoskowych) to ta forma zakończona na „i”.

Czyli w przypadku ichidan będziemy te formy tworzyć tak:

  • E – 食べる → [たべる] → 食べ | る → 食べ
    • 食べ + た → 食べ
    • 食べ + て → 食べ
    • 食べ + たり → 食べたり
  • I – 見る → [みる] → 見 | る → 見
    • 見 + た → 見
    • 見 + て → 見
    • 見 + たり → 見たり
  • tak samo tworzymy czas przeszły strony biernej (れる / られる) i sprawczej (せる / させる)

W przypadku godan sprawa troszkę się komplikuje, ze względu na wspomniane upodobnienia, ale i tu można znaleźć pewne wzorce:

UWAGA: poniższe punkty nie odzwierciedlają zmian w budowie wyrazów – formalnie rzecz biorąc formy „t” pozostają zawsze bez zmian (ta / te / tari, z ew.  udźwięcznieniem), a wszystkie zmiany głosek zachodzą w obrębie tematów czasowników, ale tak łatwiej jest sobie uporządkować i zapamiętać wiadomości. Dla ciekawych, zmiany w temacie rozpisane są na końcu artykułu.

  • TA / TE / TARI
    • SU – 話す [はなす]
      • 話し
      • 話し
      • 話したり
    • tak samo formę przeszłą tworzy uprzejma końcówka ます → まし i spójka です → でし
  • TTA / TTE / TTARI
    • U – 会う [あう]
      • った
      • って
      • ったり
    • TSU – 待つ [まつ]
      • った
      • って
      • ったり
    • RU – 取る [とる]
      • った
      • って
      • ったり
    • tak samo tworzymy neutralne formy przeszłe czasowników uprzejmych: ござる, いらっしゃる, おっしゃる, くださる, なさる
  • ITA
    • KU – 歩く [あるく]
      • いた
      • いて
      • いたり
  • NDA / NDE / NDARI
    • NU – 死ぬ [しぬ]
      • んだ
      • んで
      • んだり
    • BU – 呼ぶ [よぶ]
      • んだ
      • んで
      • んだり
    • MU – 読む [よむ]
      • んだ
      • んで
      • んだり
  • IDA
    • GU – 継ぐ [つぐ]
      • いだ
      • いで
      • いだり

INNE – DO ZAPAMIĘTANIA

  • spójka だ: だった / で / だったり

  • 行く [いく] tworzy formy „t” w sposób nieregularny: 行った [いった] , 行って [いって] , 行ったり [いったり]

  • する: し

  • 来る [くる]: 来 [き]

  • uprzejme formy czasowników grzecznościowych: ござる, いらっしゃる, おっしゃる, くださる, なさる tworzymy wg wzoru: ござました, いらっしゃました

  • formę neutralną czasu przeszłego „i” przymiotników tworzymy wg wzoru: 青 [あお] → 青かった [あおかった]; 長 [なが] → 長かった [ながかった]

  • formę uprzejmą czasu przeszłego „i” przymiotników tworzymy dodając do neutralnej formy przeszłej spójkę です w uprzejmej formie czasu nieprzeszłego: 青 [あお] → 青かったです [あおかったです]; 長 [なが] → 長かったです [ながかったです]

Da się przeżyć, prawda? Wystarczy trochę treningu.

A teraz obiecane rozpisane przekształcenia czasowników spółgłoskowych:

  • czasowniki tworzące formy TA / TE / TARI
    • 会う [あう]: あう → あい → あい + た → あた → あ
    • 歩く [あるく]: あるく → あるき → あるき + た → あるた → ある
    • 話す [はなす]: はなす → はなし → はなし + た → はなした
    • 待つ [まつ]: まつ → まち → まち + た  → また → ま
    • 取る [とる]: とる → とり → とり + た → とた → と
  • czasowniki tworzące formy DA / DE / DARI:
    • 継ぐ [つぐ]: つぐ → つぎ → つぎ + た → つた → つ
    • 死ぬ [しぬ]: しぬ → しに → しに + た → した → し
    • 呼ぶ [よぶ]: よぶ → よび → よび + た → よた → よ
    • 読む [よむ]: よむ → よみ → よみ + た → よた → よ

zobacz też:



Trochę się napracowałam, żeby przygotować dla Ciebie ten tekst. Mam nadzieję, że się udało :-) Jeśli Ci się podobało - podziel się ze znajomymi (ikonki poniżej).


Masz pytania? Napisz -> http://japonia-info.pl/kontakt/



Dostępne na stronach japonia-info.pl materiały przeznaczone są do użytku prywatnego, tzn. że nie możesz ich wykorzystywać ucząc innych albo zamieszczać na swoich stronach poświęconych nauce japońskiego lub czemukolwiek innemu, umieszczać w zbiorach materiałów do nauki (i nie tylko) ani robić z nimi tego, czego nie chciał(a)byś, żeby robiono z Twoją pracą. No chyba, że uzyskasz moją zgodę. Nie możesz też wykorzystywać ich na profilach społecznościowych bez podania źródła wraz z linkiem.





Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz