Ślub w Japonii




kekkon - japonia-info.pl

Gdy myślimy o japońskim ślubie (kekkon-shiki, 結婚式), jako pierwszy przychodzi nam do głowy obraz ceremonii w obrządku shintoickim – panna młoda w fikuśnym czepku, kapłan shintō oczyszczający młodą parę i ceremonia san-san-ku-do (三三九度). Wszyscy to znamy, prawda? I tu ciekawostka: „ślub przed bogami”, czyli shinzen-kekkon (神前結婚) jest to „wymysł” stosunkowo młody. Pierwszy znany przepis prowadzenia takiej ceremonii, zawarty w podręczniku dla kapłanów shintō, pochodzi z 1872 r. Natomiast pierwsza taka, udokumentowana ceremonia, miała miejsce w 1880 r. I aż do początków XX w. obrządek ten był praktykowany głównie w rodzinach kapłanów shintō. To trochę jak z naszą „tradycyjną” białą suknią ślubną.

W ramach majowej akcji „W 80 blogów dookoła świata” piszemy o ślubach i weselach. To u mnie, naturalnie, ślub w Japonii.

Najstarsze opisy ceremonii zaślubin, które pochodzą z okresu Heian (平安; 794 – 1192), pokazują, jak naturalne było podejście Japończyków do tej problematyki. Za zaślubioną uważało się parę, która spędziła ze sobą trzy noce w domu dziewczyny. Trzeciego ranka młodzieniec nie wymykał się wraz z pierwszym brzaskiem, tylko zostawał i rodzice panny młodej odprawiali krótką ceremonię. Kobieta nadal mieszkała z rodzicami, a mąż ją odwiedzał, podobnie jak pozostałe swoje żony. Nikt nie wymagał od mężczyzny monogamii a od kobiety – dziewictwa. Oczywiście wybór głównej małżonki nie był pozostawiany chwilowej fascynacji potencjalnego pana młodego. Ale niższe rangą żony były często poślubiane z miłości.

Z biegiem ślub w Japonii stawał się kwestią nie tyle samych zainteresowanych, co ich rodów. Co ciekawe, aż do okresu Edo (江戸; 1600 – 1868) ceremonie związane z zaślubinami miały miejsce nocą, co było nawiązaniem do starego obyczaju wymagającego spędzenia trzech wspólnych nocy. Związki były aranżowane przez swatów, którzy mieli za zadanie doprowadzić do małżeństwa z najbardziej pożądaną przez rodziców partią. Coraz bardziej rosły oczekiwania względem posagów. Panna młoda z pompą przenosiła się do domu męża i trafiała pod władzę teściowej, co nierzadko było źródłem nadużyć władzy ze strony tej drugiej i przyczyniło się do powstania archetypu japońskiej wrednej teściowej. Mężom przypominano: „Kochając żonę psujesz służącą matki”. Tradycję tę kontynuowała względem swoich synowych jeszcze cesarzowa Kōjun (香淳; Nagako 良子), żona cesarza Shōwa (昭和; Hirohito 裕仁), co obecna cesarzowa, Michiko (美智子), przypłaciła rozstrojem nerwowym. Nie znaczy to oczywiście, że wszystkie małżeństwa w Japonii były nieszczęśliwe i źle dobrane. Warto pamiętać, że motyw nieszczęśliwej miłości pełnej przeszkód i, najlepiej, tragicznie się kończącej sprzedaje się lepiej niż opowiadania o tym, jak to dwoje ludzi, mimo że dobranych przez swatów, pokochało się i obdarzyło szacunkiem – brak motyli w brzuchu dyskwalifikuje takie historie. Poza tym, prosty lud miał swoje zwyczaje i były one dla kobiet korzystniejsze. Niestety, w okresie Meiji (明治; 1868 – 1912), wraz z upowszechnianiem się obowiązkowej edukacji, „eleganckie i oświecone” pomysły wyższych sfer na rolę kobiety dotarły i pod strzechy.

Zmiana w ceremoniale ślubnym nastąpiła w 1900 r., kiedy to następca tronu, Yoshihito (嘉仁, późniejszy cesarz Taishō, 大正天皇), poślubił w przed bogami Kujō Sadako (九条節子, późniejszą cesarzową Teimei, 貞明). Wszyscy chcieli naśladować księcia i od 1901 r. nieustannie rosła popularność takich ceremonii. Zgodnie z oświeceniową propagandą okresu Meiji symbolizowała ona m.in. partnerstwo męża i żony.Naturalnie podkreślała też wagę shintoizmu, podniesionego do rangi religii państwowej. Teraz coraz popularniejsze stają się śluby w stylu chrześcijańskim, ponieważ panny młode chcą wyglądać jak księżniczki w bogatych białych sukniach z długaśnymi welonami. No i nowoczesne młode kobiety uważają za uwłaczające zakładanie charakterystycznych nakryć głowy, mających ukryć ich „rogi zazdrości”.

Skoro już mowa o czepcu panny młodej, warto omówić kilka charakterystycznych elementów jej stroju. Strój panny młodej wyróżnia przede wszystkim jego kolor oraz nakrycie głowy, jakie nosi. Kimono jest białe (śnieżnobiały strój – shiromuku, 白無垢). W Japonii to kolor śmierci, ponieważ zgodnie z tradycją kobieta wychodząc za mąż i wprowadzając się do domu męża umierała dla swojej rodziny. Po opuszczeniu przez nią domu rodziców odprawiane były rytuały oczyszczające, jak po śmierci domownika – zamiatano dokładnie całe obejście i posypywano je solą. Nawet dziś nadal jest wykreślana ze swojego dotychczasowego rejestru rodzinnego i wpisywana do mężowskiego. No chyba, że mamy do czynienia z adopcją zięcia.

[film przedstawiający ślub w Japonii]

Niekiedy wierzchnie okrycie (uchikake, 打掛) panny młodej jest czerwone lub wielobarwne z licznymi czerwonymi elementami, ponieważ czerwień to kolor przynoszący szczęście. Zdarzają się też panny młode ubrane w kurobiki-furisode (黒引き振袖) – eleganckie czarne kimono z powiewającymi rękawami popularne przy takich okazjach wśród elit epoki Edo.

Natomiast fikuśny czepiec (tsunokakushi, 角隠し) ma za zadanie ukryć rogi zazdrości – mężatka ma bez skargi znosić pozamałżeńskie wyskoki męża. Tsunokakushi nakładany jest na specjalną ślubną fryzurę: kok zwany bunkin-takashimada (文金高島田). Odmianą czepca jest watabōshi (綿帽子) – pas materiału drapowany wokół bunkin-takashimada.

…..

watabōshi

[Wikipedia]

bunkin-takashimada

[Wikipedia]

Pan młody zachowuje klasyczną elegancję – czarne kimono (着物), takież okrycie (haori, 羽織) z herbami rodowymi i spodnie (hakama, 袴) w białe prążki.

Sama ceremonia trwa mniej więcej pół godziny. W jej czasie kapłan najpierw oczyszcza miejsce zaślubin (może to być chram, ale ceremonia może odbywać się równie dobrze w np. hotelu, w którym potem będzie miało miejsce przyjęcie) i zaprasza wszystkie dobroczynne bóstwa. Następnie odbywa się najważniejsza chyba część obrzędu – san-san-ku-do. Wtedy to młodzi muszą wypić po trzy (三) czarki sake (酒), każdą trzema (三) łykami – łącznie dziewięć (九) łyków. Do każdej kolejki używa się zazwyczaj większej czarki. Pierwszą czarkę opróżnia pan młody, po nim pije panna młoda. Drugą najpierw podaje się kobiecie, potem mężczyźnie. A ostatnia znów wędruje najpierw do narzeczonego. Nie wiadomo dokładnie skąd wzięła się ta ceremonia. Jedna z teorii głosi, że jest to związane z grą słów – „san-san” można również zapisać jako 産産 i rozumieć to jako życzenia płodności (dosłownie „poród za porodem”) i obfitości.

Później pan młody odczytuje przemowę, w której dziękuje swatom (nakōdo, 仲人) jeśli małżeństwo było aranżowane (o-miai, お見合い). Tu warto wspomnieć, że ten rodzaj małżeństw jest praktykowany w Japonii po dzień. Oczywiście obecnie jest to usługa podobna do tego, co oferują biura matrymonialne i młodzi mogą zrezygnować z zawarcia formalnego związku, jeśli podczas spotkań przedślubnych nie przypadną sobie do gustu. Jeśli dziewczynie nie spodoba się chłopak, może go po prostu rzucić. Niezadowolony chłopak natomiast powinien doprowadzić do sytuacji, w której zostanie rzucony – w dobrym tonie jest, żeby nie narażał dziewczyny na wstyd odrzucenia. Z każdym rokiem rośnie jednak odsetek małżeństw zawieranych z miłości (ren’ai, 恋愛). Rośnie również średni wiek zawierania pierwszego małżeństwa. W 2013 r. było to 31 lat dla mężczyzny i 29 dla kobiety. Jak widać dowcipy o kurisumasu-kēki* (クリスマスケーキ) nie mają już racji bytu.

Każda panna młoda chce wyglądać i być podziwiana jak księżniczka. Dlatego też młodzi podczas wesela nierzadko przebierają się kilka razy, żeby panna młoda miała okazję zaprezentować się w kimonie ślubnym, eleganckim kimonie (nieślubnym) i sukni wieczorowej (a czasem, w międzyczasie, jeszcze w białej sukni z welonem). Albo biorą ślub „chrześcijański”. Podczas tej ceremonii osoba (najlepiej biała) ubrana w szaty podobne do tych, które nosi ksiądz, udziela młodym ślubu podczas ceremonii naśladującej obrządek chrześcijański (bez mszy). To dobra okazja, żeby pokazać się w białej sukni z welonem. I takie śluby („białe śluby”) stanowią obecnie ok. 3/4 ceremonii zawarcia małżeństwa, chociaż za chrześcijan uważa się ok. 2% Japończyków. Wpływ na to ma nie tylko romantyzm ceremonii, ale również fakt, że takie śluby są tańsze niż shinzen-kekkon.

W czasie takiego obrzędu panna młoda jest, na modłę amerykańską, odprowadzana przez ojca do „ołtarza”. Tam czeka na nią pan młody, który „przejmując” narzeczoną kłania się przyszłemu teściowi. Następnie celebrans wygłasza mowę nt. świętości przysięgi małżeńskiej (seiyaku, 誓約), młodzi składają przysięgę i wymieniają się obrączkami. Często podczas ceremonii odczytywany jest rozdział 13. Pierwszego Listu do Koryntian, czyli „Hymn o miłości”. Na koniec pada tradycyjne „Możesz pocałować pannę młodą”. Młoda para wymienia obrączki niezależnie od obrządku ceremonii.

W odróżnieniu od naszych zwyczajów, sama ceremonia (niezależnie od sposobu, w jaki jest odprawiana) traktowana jest jako prywatna i biorą w niej udział wyłącznie najbliższe rodziny i swat, jeśli korzystano z jego usług. Podczas przyjęcie ślubnego młodzi siedzą tylko we dwoje, przy osobnym stoliku (nierzadko na podwyższeniu). Po przyjęciu, które jest po prostu wystawnym posiłkiem, urządzane jest afterparty z tańcami dla młodzieży. Goście zaproszeni na przyjęcie ślubne powinny znać koszt przypadający na jedną osobę i doliczyć tę kwotę do pieniędzy wręczanych młodym w prezencie ślubnym podczas ceremonii zaślubin. To samo odnosi się do afterparty. Ale, żeby nikomu nie było przykro, goście również dostają prezenty na pożegnanie.

A potem to jeszcze tylko podróż poślubna na Hawaje i proza życia.

I jeszcze jedno – do 14 marca 1873 r. zakazane były śluby pomiędzy Japończykami a cudzoziemcami. Datę tę upamiętnia obecnie White Day.


*kurisumasu-kēki – tort jedzony „tradycyjnie” w Wigilię Bożego Narodzenia; ponieważ często składa się głównie z bitej śmietany i truskawek, 25 grudnia jest już mało apetyczny; nazywano tak też „stare panny”, które skończyły 25 lat.

w 80 blogów dookoła świata - japonia-info.pl

Poczytajcie też o zwyczajach ślubno-weselnych w innych krajach. Językowo-kulturowi zapraszają :-)

Chiny:

Finlandia:

Francja:

Gruzja:

Hiszpania:

Kirgistan:

Niemcy:

Szwecja:

Tanzania/Kenia

Turcja:

Wielka Brytania:

Włochy:

ikona wpisu: Wikipedia (ślub księcia Yoshihito)


Trochę się napracowałam, żeby przygotować dla Ciebie ten tekst. Mam nadzieję, że się udało :-) Jeśli Ci się podobało - podziel się ze znajomymi (ikonki poniżej).


Masz pytania? Napisz -> http://japonia-info.pl/kontakt/



Dostępne na stronach japonia-info.pl materiały przeznaczone są do użytku prywatnego, tzn. że nie możesz ich wykorzystywać ucząc innych albo zamieszczać na swoich stronach poświęconych nauce japońskiego lub czemukolwiek innemu, umieszczać w zbiorach materiałów do nauki (i nie tylko) ani robić z nimi tego, czego nie chciał(a)byś, żeby robiono z Twoją pracą. No chyba, że uzyskasz moją zgodę. Nie możesz też wykorzystywać ich na profilach społecznościowych bez podania źródła wraz z linkiem.





Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz