Shintō

torii - shinto - japonia-info.pl

Shintō (神道), czyli „ścieżka bóstw”, to japońska rodzima religia politeistyczna, z silnymi elementami animizmu i szamanizmu. Jej podstawowym wyróżnikiem jest brak kanonów świętych ksiąg i wierzeń, scentralizowanej hierarchii,  dogmatów. Nie ma również wskazanego założyciela czy pierwszego nauczyciela/proroka.

Susanoo - shinto - japonia-info.pl
Susanoo – ilustracja: Wikipedia

Podstawą tej religii jest wiara w niezliczone zastępy duchów / bóstw (yaoyorozu-no kami; 八百万の神; dosł. osiem milionów bogów). Kami (神) to nie tylko bóstwa w europejskim wyobrażeniu, ale również duchy będące np. uosobieniem sił i elementów przyrody, pojęć oraz duchy zmarłych przodków. Natura kami nie jest nigdy jednoznacznie dobra lub zła – shintō nie zna pojęcia bogów dobrych lub złych. Każde kami, w zależności od aktualnej sytuacji i humoru, może być życzliwe ludziom lub nieprzyjaźnie do nich nastawione. Naturalnie są kami, u których łagodna natura (nigimitama) z reguły przeważa nad (aramitama) i odwrotnie. Jednak nigdy nie można zapominać, że każde bóstwo może z powodu błahego kaprysu odnieść się do ludzi inaczej niż ma to w zwyczaju. Kami nie są również ani wszechmocne, ani wszechwiedzące – jedynie w porównaniu z człowiekiem dysponują większymi możliwościami.

Życzliwość kami ludzie mogą pozyskać poprzez odprawianie odpowiednich rytuałów, zachowywanie kosmicznego porządku (poprzez odprawianie cyklicznych festiwali i utrzymywanie się w rytualnej czystości) oraz składanie im ofiar.

Czystość rytualna jest w shintō bardzo ważnym pojęciem. Przy czym nie ma nic wspólnego z europejskim pojęciem wolności od grzechu, ponieważ koncepcja grzechu jest obca shintoizmowi. Czystość rytualną traci się w następstwie postępowania wbrew prawu lub zasadom społecznym albo religijnym (tsumi; 罪) lub kontaktu z pewnymi zjawiskami (kegare; 汚れ). Kegare jest skutkiem np. kontaktu ze śmiercią, porodem, krwią, albo osobą z chorobą (niekoniecznie zakaźną) skóry. Czystość odzyskać można poprzez odprawienie rytuałów oczyszczających: misogi (禊) lub harae (祓).

Kamosu-jinja - shinto - japonia-info.pl
Kamosu-jinja; ilustracja: Wikipedia

Kult bóstw sprawowany jest na domowych ołtarzykach (kami dana; 神棚) lub w świętych przybytkach (jinja; 神社) nazywanych po polsku chramami (w odróżnieniu od buddyjskich miejsc kultu, nazywanych świątyniami; por. ang. shrine vs. temple). Obecność kami  podkreśla brama torii (鳥居) symbolizująca przejście pomiędzy profanumsacrum.

Shintō skupia się na doczesności stąd brak jednolitych i skonkretyzowanych poglądów nt. życia po śmierci i zaświatów, choć istnieje kilka koncepcji dot. umiejscowienia Krainy Umarłych i egzystencji, jaką wiodą dusze po śmierci.

Ponieważ shintoizm nie jest kultem scentralizowanym, istnieją różne rodzaje  shintō – mniej lub bardziej sformalizowane. W różnych okresach historycznych wywierały one silniejszy bądź słabszy wpływ na Japończyków. Najważniejsze odłamy shintō to:

  • shintō domu cesarskiego (kōshitsu-shintō; 皇室神道) – wierzenia i rytuały skupione, których centralną postacią jest cesarz, jako boski potomek, arcykapłan i ojciec narodu;
  • shintō państwowe (kokka-shintō; 国家神道) – shitō praktykowane jako religia państwowa od okresu Meiji do końca wojny na Pacyfiku;
  • shintō świątynne (jinja-shintō; 神社神道) – tradycyjne praktyki religijne związane z kultem sprawowanym na terenie chramów;
  • shintō ludowe (minkan-shintō; 民間神道) – ogół religijnych i tradycyjnych praktyk ludowych;
  • shintō sekciarskie (kyōha-shintō; 教派神道) – ruchy religijne, które pozostając w głównym nurcie, wytworzyły pewne odrębne praktyki ;
  • nowe religie (shinshūkyō; 新宗教) – nowe ruchy religijne wyrosłe na bazie shintoizmu, synkretycznie łączące tradycyjną wiarę z elementami buddyzmu, hinduizmu, tradycji Judeo-chrześcijańskiej, a nawet… przepowiedni Nostradamusa.
ikona wpisu: Andreas Helbig via Foter.com / CC BY-NC-SA

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz