Rōmaji

Rōmaji (ロ—マ字) to znaki alfabetu łacińskiego używane do zapisywania i transkrybowania wyrazów japońskich.

romaji - japonia-info.plźródło: Wikipedia

Istnieje kilka systemów transkrybowania japońszczyzny za pomocą rōmaji. Najpopularniejsze to: transkrypcja Hepburna (wraz z odmianami), kunrei-shiki i nihon-shiki. Na zachodzie najpopularniejsza jest transkrypcja Hepburna, natomiast w Japonii jako standard przyjęto kunrei-shiki.

Pierwszymi próbami zapisu języka japońskiego za pomocą liter łacińskich były usiłowania oparte na ortografii portugalskiej. W 1548 japoński katolik, Yajiro, stworzył pierwszy taki system, używany później przez jezuitów w wydawnictwach przeznaczonych dla duchownych, którzy mieli nauczać w Japonii po japońsku. Umożliwiało im to opanowanie języka i prawidłowej wymowy bez konieczności nauki kanji i kany. W 1603 r. powstał pierwszy słownik japońsko-portugalski, w którym zastosowano tę transkrypcję. System portugalski był bardzo podobny do nihon-shiki, z tą różnicą, że zamiast np. „ka” używano „ca” a litery „f” używano zarówno w „fu”, jak i np. w „ha” („fa”) – „nihon-no kotoba” (język japoński) wyglądało w tym zapisie: „nifon no cotoba”.

Po wydaleniu misjonarzy z Japonii, na przełomie XVI i XVII w. rōmaji przestały być używane. Do ponownego stosowanie weszły w połowie XIX w. Od tego czasu powstał szereg systemów, niektóre z nich używane są po dziś dzień.

W okresie Meiji (1868-1912) powstał ruch postulujący odrzucenie kanji i kany, i zastąpienie ich rōmaji. Na potrzeby tego ruchu opracowany został system nihon-shiki.

Od czasu wprowadzenia wāpuro (word processor) poszczególne systemy zaczęły się ze sobą mieszać i powstał kolejny, nieoficjalny, znany jako „wāpuro-rōmaji”. Jego szczególność polega na tym, że nie tylko miesza ze sobą poszczególne metody zapisu, ale również wprowadza nowe. Wāpuro pomyślane były tak, żeby umożliwić bezproblemowe korzystanie osobom przyzwyczajonym do różnych transkrypcji. W związku z tym „rozumieją” zarówno „ha”, jak „fa”; „ja” / „zya” (oraz powstałą na ich bazie nowość: „jya”), „sha” / „sya” / „sia” itp. Dodatkowo posiadają ułatwienia pozwalające przyspieszyć pisanie na klawiaturze; np. zamiast „tcha: można wpisać „ccha”, a zamiast „ra” – „la”.

Istnieją również rozbieżności i niespójności w zapisie długich głosek. Oprócz standardowych zapisów (znaczek przedłużenia nad literą) pojawiają się też inne pomysły. Np. długie o (ō): może być zapisywane jako „oh *”, „ou” lub „oo”. Czasem piszący w ogóle rezygnuje z zaznaczania różnicy w długości głosek.

* ten sposób zwany jest niekiedy „transkrypcją Hepburna do użytku w paszportach”, ponieważ japońskie MSZ dopuściło ten zapis jako równoprawny z „ō”.

ikona wpisu: moogs / Foter.com / CC BY-NC

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz