Okres Jōmon

Okres Jōmon (縄文) to najdłuższy okres w historii Japonii (ok. 10.500 p.n.e. – ok. 300 r. p.n.e.). Jego nazwa oznacza „wzór sznura” i pochodzi od odcisków sznura, którymi zdobione były ówczesne wyroby ceramiczne.

Naczynia ceramiczne na terenie Japonii zaczęto wyrabiać wcześniej niż gdziekolwiek indziej na świecie. Garnki wyrabiane były bez użycia koła garncarskiego, z cienkich pasków gliny nakładanych spiralnie jeden na drugi, od podstawy naczynia ku górze. Glinę mieszano z miką, ołowiem, włókna i połamane muszelki. Po uformowaniu naczynia twórca wygładzał za pomocą narzędzi jego powierzchnię zewnętrzną i wewnętrzną. Po wysuszeniu naczynia były wypalane w temperaturze ok. 900°C, w ogniskach rozpalanych pod gołym niebem. Produkcją naczyń zajmowały się prawdopodobnie kobiety.

Wykopaliska archeologiczne z tego okresu nie są w stanie pomóc naukowcom w ustaleniu np. przynależności etnicznej ludzi Jōmon. Wiadomo natomiast, że ludzie Jōmon prowadzili półosiadły tryb życia. Mieszkali przeważnie w osadach złożonych z ziemianek budowanych wokół centralnego placu. Byli zbieraczami, myśliwymi i rybakami.

Ponieważ okres Jōmon trwał ok. 10.000 lat i był bardzo zróżnicowany pod względem kulturowym, podzielono go na sześć podokresów.

Zaczątkowy Jōmon (ok. 10.500 – 8.000 p.n.e.)

Ok. 10.000 r. p.n.e. klimat zaczął się stopniowo ocieplać. Był to okres przejściowy między paleolitem a neolitem. Ludzie mieszkali w prostych ziemiankach. Pożywienie zdobywali polując na zwierzęta oraz zbierając owoce i orzechy. W tym okresie powstały pierwsze na świecie naczynia ceramiczne. Były to głębokie pojemniki o szpiczastych dnach, zdobione odciskami sznura, używane do gotowania jedzenia.

Jōmon początkowy (ok. 8.000 – 5.000 p.n.e.)

W wyniku ocieplania się klimatu, poziom mórz podniósł się na tyle, żeby rozdzielić dzisiejsze wyspy Shikoku, Kyûshû i Honshû.
Podniesienie się temperatury zaowocowało także zwiększeniem obfitości pożywienia. Ludzie polowali, łowili ryby, zbierali mięczaki morskie, rośliny, owoce, orzechy, nasiona. Dietę ludzi tego okresu poznano badając tzw. pagórki muszlowe (kaizuka), czyli starożytne wysypiska śmieci. Używano kamiennych narzędzi: noży, toporków, żaren.

jomon - japonia-info.pl

ilustracja: Wikipedia

Wczesny Jōmon (ok. 5.000 – 2.500 p.n.e.)

Zawartość kaizuka pochodzących z tego okresu wskazuje na to, żywność pochodzenia morskiego zajmowała poczesne miejsce w diecie ludzi.
Podobieństwa między ceramiką produkowaną na Kyûshû i w Korei wskazują na istnienie regularnych kontaktów (być może handlowych) między obydwoma miejscami.
Ludzie z wczesnego okresu Jômon mieszkali w prostokątnych ziemiankach, które tworzyły niewielkie wsie. Znaleziska z tego okresu to przede wszystkim: naczynia ceramiczne służące do gotowania i przechowywania pożywienia, zdobione odciskami sznura, plecione kosze, kościane igły i kamienne narzędzia.

ziemianka_jomon

ilustracja: Wikipedia

Środkowy Jōmon (ok. 2.500 – 1.500 p.n.e.)

W tym okresie kultura Jômon osiągnęła swój szczyt, zarówno pod względem populacji ludzi, jak i pod względem rozkwitu rzemiosła. W tym okresie również pojawiły się na wyspach japońskich pierwsze próby uprawy roślin. Również średnie temperatury były w tym okresie najwyższe, co było prawdopodobnie przyczyną migracji ludzi w góry. Wysypiska śmieci, które ludzie po sobie pozostawiali na trasach wędrówek wskazują na to, że w miejscach postojów osiedlali się na dłużej, tworząc większe wspólnoty. Na ich dietę składało się: mięso zwierząt (jeleni, niedźwiedzi, królików, ptaków i ryb), orzechy, grzyby, rośliny i owoce.
Rozwinęło się także życie religijne, na co wskazuje duża liczba wytworzonych w tym okresie figurek glinianych przedstawiających kobiety, monolitów o kształtach fallicznych oraz zwyczaj grzebania zmarłych pod pagórkami muszlowymi.

Middle_Jomon_Jar

ilustracja: Wikipedia

Późny Jōmon (ok. 1.500 – 1.000 p.n.e.)

W tym okresie klimat ponownie zaczął się ochładzać, w związku z czym ludzie ponownie zaczęli przenosić się z gór na wybrzeże i tam osiedlać, zwłaszcza wzdłuż wschodnich brzegów Honshû. Dary morza ponownie stały się podstawą wyżywienia, co doprowadziło do rozwoju technik rybackich (harpuny i metody połowów na głębokiej wodzie).
Poszczególne grupy ludzi wchodziły w coraz częstsze kontakty między sobą, co spowodowało większe upodobnienie wytwarzanych przez nie wyrobów.
Na większy rozwój życia religijnego, na co wskazuje większa liczba figurek glinianych przedstawiających kobiety oraz budowanie kręgów kamiennych.

Late_Jomon_clay_head

ilustracja: Wikipedia

Końcowy Jōmon (ok. 1.000 – 300 p.n.e.)

Na końcowy okres Jōmon przypada dalsze oziębianie się klimatu, pociągające za sobą zmniejszenie ilości źródeł pożywienia. Spowodowało to znaczne zmniejszenie populacji ludzi zamieszkujących wyspy japońskie. Ponownie poszczególne grupy ludzkie miały bardziej ograniczony kontakt ze sobą, co doprowadziło do zwiększenia regionalnego zróżnicowania wyrobów rzemieślniczych. Uważa się, że właśnie w tym okresie wprowadzona została uprawa ryżu (hodowanego np. na terenach podmokłych), co dało początek rolnictwu okresu Yayoi.

Final_Jomon_Jar

ilustracja: Wikipedia
ikona wpisu: johnkoetsier / Foter.com / CC BY-NC-ND

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz