Czy w Japonii piją sake?

czy w Japonii piją sake - japonia-info.pl

Tematem lipcowej akcji „W 80 blogów dookoła świata” organizowanej przez blogerów językowo-kulturowych jest „Alkohol w kraju X”. A że sama akcja jest jubileuszowa, czterdziesta, to jest za co wznieść toast.

My zaczniemy od zastanowienia się, czy w Japonii piją sake i co to znaczy. Odpowiedź brzmi „oczywiście, że piją”. Przy czym należy pamiętać, że sake (酒) to alkohol w ogóle, a to co my nazywamy sake to nihonshu (日本酒), czyli „alkohol japoński”. Taki szczegół techniczny wart zapamiętania w barze ;-) Chociaż Japończycy, słysząc z ust gaijina słowo sake potrafią się domyślić o co chodzi.

BARDZO krótka historia (dłuższa to temat na osobny artykuł)

Alkohol to jeden z najstarszych wynalazków ludzkości. Dlatego również w Japonii ma on całkiem długą historię. Alkohol ryżowy zaczęto produkować na Wyspach wkrótce po wprowadzeniu tam upraw ryżu, czyli w okresie Yayoi (弥生; ok. 300 r. p.n.e. – ok. 300 r. n.e.). Bardzo szybko sake (w naszym rozumieniu tego słowa) stało się ważnym elementem ceremonii dworskich i religijnych. Był to element ważny na tyle, że powstał nawet Urząd ds. Sake. Prosty lud nie pozostawał w tyle – ryżowy bimber pędzono w każdej, najmniejszej nawet, wiosce. Za najstarszą działającą do dziś wytwórnię sake uważa się Sudō Honke (須藤 本家), którą uruchomiono w 1141 r. To prawie 900 lat doświadczenia.

Jak na niebie, tak pod niebem

Sake pojawia się w mitach – to dzięki niej Susanoo (須佐之男) pokonał ośmiogłowego smoka. Zakrapiana impreza bogów wzbudziła taką ciekawość obrażonej bogini słońca, Amaterasu (天照), że wyściubiła czubek nosa z jaskini, w której ukrywała się przed światem, dała się przebłagać i powróciła na niebo obdarzając ponownie ziemię swoim dobroczynnym światłem.

Również podopieczni kami na ziemi nie wylewali za kołnierz – w chińskiej Kronice dynastii Wei z III w. n.e. jest wzmianka o tym, że mieszkańcy Wysp piją często, bez różnicy czy to mężczyźni, czy to kobiety i bez względu na wiek. W okresie Heian (平安; 794-1192) popularną rozrywką arystokracji były mniej lub bardziej wyrafinowane popijawy.

Wśród dostojników popularną formą rozrywki były pijackie biesiady, na których ostatnio awansowanych zmuszano, by wypili tyle alkoholu, ile tylko byli w stanie – a niekiedy nawet więcej. Uczty te nabrały tak na wskroś pijackiego charakteru, że wielokrotnie były zakazywane, ale zarządzenia takie, jak zresztą większość podobnych zakazów, okazały się mało skuteczne […]. Tradycyjna japońska tolerancja wobec pijaństwa już w epoce Heian była mocno zakorzeniona. Kobietom nie odmawiano rozkoszy kielicha.

Ivan Morris, Świat Księcia Promienistego, str. 149, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973

Liczne gry towarzyskie połączone były z piciem, w tym również „karniaków” – nie dziwi zatem fakt, że zazwyczaj uczta wcześniej czy później koncentrowała się wokół wznoszenia kolejnych czarek.

Sake pita „z okazji”, czyli iwaizake (祝い酒)

Sake potrzebna jest do przypieczętowania małżeństwa w obrządku shintō – podczas rytuału san-san-ku-do (三三九度) nowożeńcy wypijają w trzech łykach sake z trzech czarek.

お屠蘇 (o-toso) to sake pita w Nowy Rok. Moczyło się w niej osiem ziół, dzięki czemu chroni przed chorobami.

Amazake (甘酒, „słodka sake”) o niskiej zawartości alkoholu jest tradycyjnie serwowana podczas Hina-matsuri   (雛祭; 3. marca). Podczas Tango-no Sekku (5. maja) pije się sake z płatkami irysów (菖蒲酒, shōbuzake).

Hanamizake (花見酒) – sake pita podczas podziwiania kwiatów wiśni.

Natsukoshizake (夏越酒) to sake pita na koniec czerwca – pomaga oczyścić ciało z nieczystości, które nagromadziły się w ciele w I połowie roku.

Podczas Święta Chryzantem (菊の節句; Kiku-no Sekku; 9. września) pije się sake z płatkami chryzantem (菊酒; kikuzake).

月見酒 (tsukimizake) – sake towarzysząca jesiennemu podziwianiu księżyca.

雪見酒 (yukimizake) – sake pita w trakcie podziwiania śniegu.

Od 1978 r.  1. października obchodzony jest Dzień Sake (Nihonshu-no Hi; 日本酒の日). Data ta koresponduje z rozpoczęciem sezonu produkcyjnego sake.

Jak widać sake jest dobra na wszystko. Pierwsza z „13 pieśni o sake” Ōtomo-no Tabito (665-731) wyraża to najlepiej:

By się nie snuły

po głowie myśli błahe,

najlepiej chyba

będzie wychylić kielich

czystej ryżowej sake.

[przekład: Wiesław Kotański]

Te słówka też mogą się przydać

  • 清酒 (seishu) – rafinowana sake, oficjalna nazwa sake w Japonii
  • 白酒 (shirozake) – biała sake serwowana m.in. podczas Hina-matsuri
  • 黒酒 (kurozake) – czarna sake – używana jako przyprawa do sosów i potraw oraz jako ofiara dla bóstw
  • 生酒 (namazake) – sake niepasteryzowana
  • 濁酒 (doburoku, dakushu, jokushu) – sake nierafinowana; sake domowej roboty
  • 地酒 (jizake) – sake z lokalnej wytwórni
  • お神酒 (o-miki) – sake ofiarowywana bóstwom

Temperatury serwowania sake

  • 霙 (mizore) -> -10oC
  • 雪冷え (yukihie) -> 5oC
  • 花冷え (hanabie) -> 10 oC
  • 涼冷え (suzubie) -> 15 oC
  • 冷や (hiya) -> temperatura pokojowa
  • 日向燗 (hinatakan) -> 33 oC
  • 人肌燗 (hitohadakan) -> 37 oC (temperatura ludzkiego ciała)
  • ぬる燗 (nurukan) -> 40 oC
  • 上燗 (jokan) -> 45 oC
  • 熱燗 (atsukan) -> 50 oC
  • 飛び切り燗 (tobikirikan) -> 55 oC

w 80 blogów dookoła świata - japonia-info.pl

Nie przegapcie innych wpisów:

Chiny:

Finlandia:

Francja:

Gruzja:

Hiszpania:

Irlandia:

Kanada:

Kirgistan:

Niemcy

Rosja:

Szwecja:

Turcja:

Wielka Brytania:

Włochy:

Wielojęzyczne:

Daj Słowo – Czeskie piwo Starobrno i jego historia

ikona wpisu: Martin Lopatka via Foter.com / CC BY-SA

9 Komentarzy

  1. Najbardziej zaintrygowały mnie mity, w których występuje sake. One najlepiej pokazują, jak bardzo zakorzeniona jest w japońskiej tradycji. Super artykuł, dzięki!

  2. W zyciu bym nie podejrzewala, ze jest tyle rodzajow i na dodatek, ze tyle roznych okreslen na rodzaj temperatury…

3 Trackbacks / Pingbacks

  1. Nietypowe niemieckie alkohole - Językowy Precel
  2. NAJLEPSZE FRANCUSKIE TRUNKI - FRANG - blog o praktycznej nauce języka francuskiego i angielskiego, rozwoju zawodowymFRANG – blog o praktycznej nauce języka francuskiego i angielskiego, rozwoju zawodowym
  3. Jakie alkohole pije się w Niemczech? | NAUKA NIEMIECKIEGO W DOMU

Dodaj komentarz