Czasowniki japońskie




Czasowniki japońskie (動詞 dōshi) to jedne z części mowy (obok przymiotników) podlegających w japońszczyźnie odmianie. Jednakże koniugacja japońska, w porównaniu do polszczyzny, jest mniej skomplikowana, nie tylko ze względu na większą regularność w tworzeniu form, ale również dlatego, że czasowniki japońskie nie odmieniają się przez osoby, liczby ani rodzaje.

Koniugacja japońska obejmuje odmianę przez czasy (przeszły i nieprzeszły, czyli wyrażający w zależności od kontekstu, czynności współczesne lub przyszłe), tryby (oznajmujący, przypuszczający i rozkazujący) i strony (czynna, bierna i sprawcza). Ważne jest również pamiętanie o parach czasownikowych tworzonych przez czasowniki przechodnie i nieprzechodnie (które często odpowiadają stronie biernej lub zwrotnej w języku polskim). Wagę tych par można porównać do polskich par dokonanych i niedokonanych (choć należy pamiętać, że nie ma tu żadnego odpowiednika znaczeniowego – przykład miał wyłącznie zilustrować istnienie par czasownikowych!).

Ze względu na sposób tworzenia poszczególnych form, wzorce odmian czasowników japońskich dzielimy na regularne i nieregularne. W sposób nieregularny odmieniają się dwa czasowniki: suru (robić) i kuru (przychodzić). Z kolei dla czasowników regularnych istnieją dwa wzorce koniugacyjne. To, do którego wzorca odmiany zalicza się dany czasownik, zależy od tego, czy jego temat zakończony jest na spółgłoskę, czy na samogłoskę.

Czasowniki spółgłoskowe (godan; 五段)

Są to takie czasowniki, których temat zakończony jest na spółgłoskę (kak-u, tsug-u, sas-u, mots-u, shin-u, yob-u, yom-u, tor-u), a sama końcówka formy słownikowej to „u”. Do tej grupy, ze względów historycznych, zaliczają się również czasowniki zakończone na „u” poprzedzone samogłoską (np. au, iu, omou).

Czasowniki samogłoskowe (ichidan; 一段)

To te czasowniki, których temat zakończony jest na samogłoskę „i” lub „e”, a sama końcówka formy słownikowej to „ru” (mi-ru, kae-ru, tabe-ru). W przypadku czasowników spełniających na pierwszy rzut oka warunki zaliczenia do grupy samogłoskowych należy zachować ostrożność i uwagę, ponieważ istnieją czasowniki jednobrzmiące (choć w rzeczywistości są różnych słowami), które mogą być zaliczone do godan albo ichidan. Przykładem takiej pułapki jest kaeru: 替える (ichidan), 換える (ichidan), 変える (ichidan), 代える (ichidan), 返る (godan), 帰る (godan).

Formy uprzejme

Forma słownikowa czasowników, chociaż z punktu widzenia gramatyki stanowi pełnoprawną formę, dzięki której możliwe jest budowanie prawidłowych zdań, nie jest używana w mowie codziennej, ponieważ nie jest uważana za dostatecznie uprzejmą (jest pod tym względem nacechowana neutralnie). Aby nadać czasownikowi większą uprzejmość, dodaje się końcówkę „masu”, która następnie może podlegać dalszej odmianie (aby utworzyć np. czas przeszły, tryb przypuszczający itp.) wg wzorca dla czasowników spółgłoskowych.

Ponieważ wyrażanie uprzejmości, co służy m.in. akcentowaniu hierarchii społecznej, jest ważnym aspektem niemal każdej wypowiedzi w języku japońskim, należy zapamiętać, że przypadku czasowników grzeczność można wyrażać zarówno tworząc odpowiednie formy czasowników, jak i zastępując „zwykłe” czasowniki ich bardziej wyszukanymi synonimami. Podobnie jest w języku polskim, gdzie w zależności od potrzeb, można powiedzieć np.: siadaj / usiądź / niech pan siada / niech pan usiądzie / proszę usiąść / proszę spocząć / zechce pan spocząć itp.

ikona wpisu: Foter.com


Trochę się napracowałam, żeby przygotować dla Ciebie ten tekst. Mam nadzieję, że się udało :-) Jeśli Ci się podobało - podziel się ze znajomymi (ikonki poniżej).


Masz pytania? Napisz -> http://japonia-info.pl/kontakt/



Dostępne na stronach japonia-info.pl materiały przeznaczone są do użytku prywatnego, tzn. że nie możesz ich wykorzystywać ucząc innych albo zamieszczać na swoich stronach poświęconych nauce japońskiego lub czemukolwiek innemu, umieszczać w zbiorach materiałów do nauki (i nie tylko) ani robić z nimi tego, czego nie chciał(a)byś, żeby robiono z Twoją pracą. No chyba, że uzyskasz moją zgodę. Nie możesz też wykorzystywać ich na profilach społecznościowych bez podania źródła wraz z linkiem.





Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz