Chińskie korzenie ceremonii herbacianej

herbata - japonia-info.pl

Herbata została sprowadzona do Japonii z Chin ok. VIII w. n.e. Wraz z nią przybył też ceremoniał towarzyszący parzeniu, podawaniu i piciu tego napoju. Jeśli wierzyć przekazom Chińczyków, już wtedy za tradycją picia herbaty stało w Państwie Środka ponad tysiąc lat historii. Na jego podstawie wykształciła się japońska ceremonia cha-no yu (茶の湯; dosł. wrzątek na herbatę), zwana też sadō/chadō (茶道), czyli “ścieżką herbaty”.

W tym okresie (dynastia Tang; 唐; jap. Tō; okres panowania: 618-907) najpopularniejszą w Chinach formą herbaty, były “herbaciane ciastka” (団茶; dancha), czyli herbaciane liście suszone i prasowane w rodzaj cegiełek. Przed przygotowaniem naparu taką cegiełkę rozkruszało się w moździerzu z dodatkiem ziół i innych dodatków aromatycznych i smakowych. W czasach dynastii Tang picie herbaty stało się synonimem społecznego wyrafinowania. W późniejszych czasach (dynastia Song; 宋, jap. ; okres panowania: 960-1279) popularność zyskała herbata w postaci liści podgrzanych na parze, suszonych i ubitych na proszek.

Chińczycy cenili herbatę na początku za jej właściwości orzeźwiające, potem uznano ją za znakomity lek na wiele przypadłości, na końcu doceniono jej rolę w budowaniu i podtrzymywaniu więzi społecznych. I to właśnie dało początek ceremoniom parzenia i serwowania tego napoju.

Najstarsze zapiski poświęcone ceremonii przygotowywania herbaty w Chinach mają ponad 1.200 lat i pochodzą z czasów dynastii Tang. Ceremonialny sposób podawania tego napoju nazwano cha dao (茶道) – “ścieżką herbaty”. Od tamtej pory dobór gatunku, sposób parzenia i serwowania stał się domeną wyrafinowanych koneserów.

Etapy chińskiej ceremonii herbacianej:

  1. Po pierwsze należy ogrzać imbryk i filiżanki, żeby ich nieodpowiednia temperatura nie zaburzała procesu parzenia herbaty. Robi się to umieszczając naczynia na parę minut w gorącej wodzie.
  2. Po drugie – herbaciane liście, które zostaną użyta, powinny zostać podane każdemu z uczestników, żeby mógł docenić jej jakość: wygląd i aromat.
  3. Punkt trzeci to “przepłukanie” herbaty, z uwzględnieniem starannie określonego czasu, odpowiednich proporcji liści i wody o właściwej temperaturze. Wszelkie zanieczyszczenia, jakie mogły ew. znaleźć się w herbacie wypływają na jej powierzchnie i należy je usunąć.
  4. Etap czwarty, polega na wylaniu z imbryka wody po płukaniu herbaty  i zalanie jej gorącą wodą tak, żeby uzyskać żądany napar.
  5. Po piąte – należy rozlać herbatę do małych czarek (podobnych kształtem do naszych kieliszków do wódki) i nakryć je odwróconymi do góry dnem filiżankami. Następnie oba naczynia odwrócić naraz do góry nogami tak, żeby herbata znalazła się w filiżankach. Tę porcję herbaty zlewa się do podręcznej miseczki.
  6. Etap szósty to “dojrzewanie” herbaty. W zależności od gatunku może trwać od 30 sekund do 10 minut. Po tym czasie herbata rozlewana jest do filiżanek w taki sam sposób, jak opisano w punkcie 5.
  7. I, wreszcie, kosztowanie napoju.Etykieta wymaga, aby przed napiciem się podnieść czarkę obiema dłońmi i przez chwilę cieszyć się aromatem naparu. Filiżanka powinna zostać opróżniona w trzech łykach: małym, największym i kończącym.

Pierwsze wzmianki na temat japońskich formalnych ceremonii połączonych z piciem herbaty pochodzą już z VIII w. n.e. Jednakże wyglądały one inaczej niż te, które możemy podziwiać obecnie. dzisiaj. W okresach Nara (710-794) i Heian (794-1192) herbata – mimo, że uprawiano ją już na miejscu – była artykułem luksusowym i podawano ją wyłącznie z powodu wyjątkowych okazji. Podobnie jak w Chinach, uchodziła również za skuteczny lek na wiele dolegliwości.

Pierwszą zachowaną w Japonii wzmianką dotyczącą herbaty jest wpis z Nihon Kōki (日本後紀)*, w którym opisano, jak buddyjski mnich Eichū (永忠) podjął w 815 r. naparem cesarza Sagę (嵯峨), który wówczas bawił w Karasaki (唐崎). Cesarz zasmakował w napoju i z jego rozkazu już od 816 r. zaczęto w regionie Kinki (近畿) zakładać plantacje herbaty. Po 10. stuleciu, kiedy to Japończycy zaprzestali wysyłania poselstw do Chin, popularność herbaty zmalała a sam napój pojawiał się na cesarskim dworze dwa razy do roku, przy okazji recytowania przez buddyjskich mnichów sutr.

Przez kolejne wieki rytuały związane z przygotowywaniem zielonej herbaty były praktykowane przez japońskich mnichów i samurajów, aż w końcu zaczęły przybierać formy znane nam dziś i osiągnęły status sztuki.

ikona wpisu: mckaysavage / Foter.com / CC BY

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz